Epidemiologia niedoboru witaminy D – konsekwencje zdrowotne

Niedobór witaminy D, a więc jej niewystarczająca produkcja przez organizm oraz nieodpowiednia podaż z pokarmem stanowi wśród społeczeństwa globalny problem zdrowotny, postrzegany jako czynnik ryzyka zwiększonej zachorowalności i śmiertelności z powodu chorób o podłożu kardio-diabetologicznym, autoimmunologicznym i nowotworowym. Niedostateczna synteza witaminy D w skórze oraz niska podaż z dietą istotnie zaburzają równowagę fizjologiczną organizmu i zwiększają ryzyko rozwoju wielu chorób przewlekłych, w tym: nowotwory złośliwe, choroba sercowo naczyniowa, cukrzyca obydwu typów, nadciśnienie tętnicze, schorzenia autoimmunologiczne, choroby metaboliczne, infekcje związane z niedoborami odporności, niektóre choroby neurologiczne, schorzenia psychiatryczne, choroby układu kostnego i tkanek pozakostnych.

Niedobór witaminy D: grupy ryzyka

Niskie stężenie kalcydiolu obserwuje się głównie u:
– osób w grupie ryzyka (pracownicy biurowi, ludzie używający regularnie kremów z filtrem przeciwsłonecznym, o ciemnej karnacji, pracujący w zamkniętych pomieszczeniach),
– osób otyłych, u których stężenie witaminy D w krwi zostaje zmniejszone poprzez zagarnięcie jej przez tkankę tłuszczową,
– seniorów, u których zdolność syntezy cholekalcyferolu ulega obniżeniu,
– noworodków, którym nie zaleca się ekspozycji na słońce ze względu na niedojrzałą i wrażliwą skórę,
– niemowląt, karmionych jedynie piersią przez ponad sześć miesięcy bez dodatku innego pokarmu zawierającego wapń,
– dzieci będących na ścisłej diecie wegetariańskiej,
– osób przyjmujących leki przeciwpadaczkowe lub przeciwretrowirusowe,
– osób z ciemniejszą karnacją.

Znaczenie witaminy D w utrzymaniu zdrowia

Odpowiednia podaż witaminy D i jej właściwe stężenie w surowicy krwi korzystnie wpływa na stan zdrowia człowieka, bowiem witamina D stymuluje wiele ważnych dla zachowania zdrowia procesów, np.: zapobiega wapnieniu kości – krzywicy u dzieci, przeciwdziała utracie wapnia z kości – osteomalacji (rozmiękanie kości) u dorosłych, regulując gospodarkę wapniowo-fosforanową leczy osteoporozę u dorosłych (zrzeszotnienie kości), minimalizuje częstość zachorowalności na schorzenia autoimmunologiczne, np. cukrzycy typu 1, wzmaga wydzielanie insuliny, uzdrawia z nowotworów, wpływa na funkcjonowanie mięśnia sercowego, hamuje stany zapalne, leczy depresję, utrzymuje mobilność, tudzież wzmaga sprawność fizyczną.

Źródła witaminy D

W najlepszym stopniu zaopatrzenie organizmu w witaminę D dają endogenna synteza w skórze i podaż ze źródeł egzogennych.
Głównym źródłem witaminy D w naszym organizmie jest własna produkcja poprzez ekspozycję skóry na światło słoneczne w okresie letnim. Promieniowanie UVB o długość fali 290-315 nm pokrywa nawet do 90% dziennego zapotrzebowania na witaminę D.
Jako że kąpiele słoneczne nie są możliwe w okresie jesienno-zimowym, w celu zapewnienia optymalnych stężeń aktywnych metabolitów witaminy D, od października do marca należy urozmaicić dietę w pokarmy bogate w witaminę D: tłuste ryby (węgorz, śledź, dorsz, łosoś, makrela, pstrąg), suszone grzyby, jaja, mleko fortyfikowane i przetwory mleczne.
Niemniej jednak naturalne źródła witaminy D nie zawsze okazują się wystarczające, dlatego warto sięgnąć po doustną suplementację farmaceutyczną. W leczeniu i profilaktyce deficytu witaminy D stosuje się ergokalcyferol (witaminę D2) pochodzenia roślinnego i cholekalcyferol (witaminę D3), które w organizmie ulegają przekształceniu w kalcytriol – aktywną postać witaminy D3.
Apteki oferują witaminę D występującą samodzielnie w dawkach 1000, 2000, 4000 IU, bądź w zestawieniach z innymi składnikami: witaminą K, wapniem, magnezem. W sytuacji deficytu cholekalcyferolu najwygodniejszą formułę posiada VIGANTOLETTEN 1000 dostępny bez recepty, którego tabletka zawiera 1000 jednostek międzynarodowych witaminy D3, co odpowiada dawce dziennej witaminy D zalecanej w zapobieganiu niedoborom witaminy D. Warto jednocześnie przeprosić się z nielubianym nagminnie TRANEM – olejem z wątrób ryb dorszowatych.

Wpływ wielu mechanizmów witaminy D na organizm pozostaje wciąż tajemnicą, jednakże nie bez przyczyny komórkach ma miejsce ekspresja receptora witaminy D oraz enzymów uczestniczących w jej metabolizmie. Rola witaminy D w organizmie jest nie do przecenienia, zasadne zatem okazuje się stosowanie suplementów.