Jak przyjmować leki, by były skuteczne i bezpieczne dla organizmu?

Antybiotyki, leki na przewlekłe schorzenia, suplementy diety – niektórzy z nas przyjmują kilka, a w skrajnych przypadkach kilkanaście różnego rodzaju leków na dobę. Ważne, aby stosując poszczególne terapie, przyjmować leki w prawidłowy sposób. Nieodpowiednie zażywanie tabletek może nie tylko zredukować ich skuteczność, ale także zaszkodzić naszemu organizmowi. Dowiedz się, jak przyjmować leki, by były skuteczne i czego bezwzględnie nie robić?

Przed użyciem leku przeczytaj ulotkę lub skonsultuj się z lekarzem bądź farmaceutą!

To hasło słyszymy podczas każdej reklamy leku. Choć zalecenie to może brzmieć jak zwykły slogan, należy się do niego bezwzględnie stosować. W ulotce znajdziemy bowiem informację, czy lek należy przyjmować rano, popołudniu czy wieczorem, na czczo czy po zjedzeniu posiłku, z jakimi substancjami czynnymi dany lek wchodzi w niepożądane reakcje oraz jakie objawy niepożądane mogą wystąpić.

Ponadto osoby, które zażywają kilka rodzajów leków, powinny konsultować sposób przyjmowania leków ze swoim lekarzem prowadzącym. Nie we wszystkie czynne substancje mogą zostać uwzględnione ulotce. Zdarza się także, że lekarz zmienia nieco sposób przyjmowania niektórych leków, by przyspieszyć efekty ich działania lub by były dla danego pacjenta bezpieczniejsze.

Jak przyjmować leki – najważniejsze zasady bezpiecznego zażywania tabletek

Niemożliwym jest zebranie wszystkich zasad przyjmowania leków, uniwersalnego dla wszystkich substancji czynnych i dla każdego przypadku. Dlatego tak ważna jest konsultacja z lekarzem i czytanie ulotek. Istnieją jednak pewne elementarne zasady, o których należy pamiętać, zażywając tabletki:

  • tabletki popijamy wodą – nigdy kawą, herbatą, sokiem, mlekiem; najlepiej wybierać w tym celu wodę przegotowaną, a nie mineralną, ponieważ nasycenie minerałami również może wpłynąć na skuteczność przyjmowanego leku
  • stosujemy się do zaleceń lekarza/ulotki – nie zmieniamy sposobu przyjmowania leków wg własnych upodobań
  • w antybiotykoterapii bardzo ważne jest przyjmowanie leków we wskazanych odstępach czasowych – nie wolno zmieniać godzin przyjmowania antybiotyków, ponieważ nie tylko nie będą one działać, ale uodpornimy nasz organizm na antybiotyk i wyleczenie choroby będzie znacznie trudniejsze, antybiotyk należy przyjmować z „zegarkiem w ręku”
  • tabletki powlekane i drażetki połykamy w całości – nie wolno ich rozkruszać, miażdżyć czy łamać na pół, ponieważ osłonka ma za zadanie chronić wchłanianie substancji czynnej w żołądku (wchłaniana jest ona w jelicie)
  • nie przekraczamy zalecanych dawek – grozi to zatruciem organizmu
  • leki a wpływ na prowadzenie pojazdów – niektóre leki negatywnie wpływają na refleks i stosując je, nie wolno prowadzić samochodu (przede wszystkim leki psychotropowe, ale także niektóre leki na alergie i inne)
  • nie przyjmujemy leków przeterminowanych – również grozi to zatruciem; ponadto jeśli data pozwala na przyjmowanie leków, ale kolor, konsystencja czy cokolwiek innego wskazuje, że lek zmienił swoją postać, nie wolno go przyjmować
  • leki należy przechowywać w suchym i chłodnym miejscu, z dala od słońca – jeśli jest takie wskazanie, jak w przypadku niektórych probiotyków, należy przechowywać je w lodówce

Jak przyjmować leki, a jak tego nie robić?

Wiele substancji czynnych wzajemnie się wyklucza lub odwrotnie – intensyfikuje swoje działanie. Z tego względu leki z reguły powinniśmy przyjmować osobno, z co najmniej godzinnym odstępem, chyba że lekarz wskazał inaczej. Leki także reagują z produktami spożywczymi – z teiną i kofeiną (dlatego nie popijamy ich herbatą czy kawą), z kwasami (dlatego nie popijamy ich sokami) czy z produktami mlecznymi. Jeśli wskazane jest, by lek przyjmować na czczo (niektóre leki na nadciśnienie, cukrzycę czy trawienie), należy bezwzględnie tego przestrzegać.

Aby uzmysłowić sobie, co się może stać, jeśli nie prawidłowo przyjmiemy leki, podamy kilka przykładów:

  • połączenie leku na zgagę z pantoprazolem z lekiem na osteoporozę nie tylko niweluje działanie tego drugiego, ale także przyspiesza rozwój choroby
  • przyjmowanie różnych leków przeciwbólowych na raz może prowadzić do zatrucia organizmu
  • połączenie paracetamolu z alkoholem prowadzi do nieodwracalnej niewydolności wątroby

Należy także wystrzegać się łączenia leków z alkoholem. W wielu przypadkach jest to surowo zabronione, w niektórych nie ma co prawda konkretnych przeciwwskazań – należy jednak pamiętać, że spożywanie alkoholu zawsze ogranicza funkcje metaboliczne, a te są niezbędne, by lek odpowiednio działał. Jeśli nie ma w ulotce przeciwwskazań o łączeniu leków z alkoholem (np. w przypadku większości suplementów), należy ograniczać ilość spożywanego alkoholu i nie pić go bezpośrednio po zażyciu leku.