Przyczyny, objawy, leczenie i powikłania odry

Odra to choroba zakaźna – zarazić się nią można drogą kropelkową. Jednak wystarczą wykonane dwa razy w życiu szczepienia, by skutecznie się przed nią bronić – i co najważniejsze, by bronić się przed bardzo groźnymi powikłaniami odry. Jak przebiega odra, jak się ją leczy i na jakie powikłania narażone są osoby chore na odrę?

Przyczyny odry – co wywołuje odrę i jakie znaczenie w profilaktyce odgrywają szczepionki?

Od kilku lat ruch antyszczepionkowców przybiera na sile. Rodzice nie zgadzają się na szczepienia dzieci, w związku z tym zaobserwować można coraz więcej zachorowań na odrę. Szczepionka bowiem zapobiega epidemii, dopiero gdy co najmniej 95% społeczeństwa się zaszczepi. Jeśli odsetek ten jest mniejszy, chroni osoby zaszczepione, ale osoby, które się nie szczepiły – na przykład ze względów zdrowotnych nie mogły się zaszczepić, chociaż chciały – są szczególnie narażone na zachorowanie na odrę.

W przypadku grypy jedna osoba chora zaraża trzy osoby, podczas gdy jedna osoba chora na odrę zaraża aż dwadzieścia niezaszczepionych osób. Statystyki te są bezlitosne i nie pozostawiają złudzeń – w przypadku wybuchu epidemii odry jest niemal pewne, że niezaszczepiona przeciwko odrze osoba zachoruje.

Odrę wywołuje wirus, który odporny jest na leki, dlatego grypę leczy się objawowo. Aby zmniejszyć prawdopodobieństwo przenoszenia wirusa, należy zachować środki ostrożności. Częste mycie dłoni, stosowanie antybakteryjnych żeli do rąk, dezynfekowanie klamek w budynkach użyteczności publicznej, dbanie o nieskazitelny porządek, szczególnie w łazience (odrą zarazić można się także przez kontakt z moczem zakażonej osoby) zmniejszają ryzyko zachorowania. Jednak jedynym sposobem, by mieć pewność, że nie zachorujemy, jest poddawanie się szczepieniom.

Szczepienia przeciwko odrze podawane są w postaci szczepionki połączonej – jednocześnie podaje się szczepionkę przeciw odrze, różyczce i śwince. Pierwszą dawkę podaje się w 13 lub 14 miesiącu życia, drugą dawkę w wieku 10 lat. Ich skuteczność wynosi aż 98%.

Odra – objawy i leczenie

Jak już wspomnieliśmy, nie ma skutecznego lekarstwa na wirus odry, dlatego chorobę tę leczy się objawowo. Pierwsze objawy zakażenia wirusem pojawią się po 10, czasami 12 dniach od zakażenia. Najpierw jest to gorączka, ból gardła i kaszel, katar, które mogą być mylone z grypą. Jednak u chorego na odrę pojawia się także światłowstręt, zaczerwienie oczu, a twarz nabiera opuchlizny.

Wysypka zaczyna się od białych wykwitów z czerwoną otoczką w ustach. Są to tak zwane plamki Koplika. Następnie za uszami, na twarzy, szyi i tułowiu, na końcu na kończynach dolnych i górnych pojawiają się czerwone plamy z grudkami. Wysypka pojawia się ok 3-4 dni po wystąpieniu gorączki, a odra najbardziej zaraźliwa jest pięć dni przed wystąpieniem wysypki aż do 4 dni po jej ustąpieniu.

Przez cały ten okres chory powinien leżeć w osobnym pokoju, należy podawać mu leki na gorączkę, syrop na kaszel, tabletki na ból gardła. Konieczne jest też wzmacnianie odporności, najlepiej poprzez podawanie naturalnych produktów, takich jak czosnek, syrop z cebuli czy napój imbirowy z miodem i cytryną. Pokój chorego powinien być wietrzony co najmniej trzy razy w ciągu dnia.

Odra – powikłania

Powikłania odry są znacznie groźniejsze niż sama choroba. Sam przebieg choroby uzależniony jest od wieku oraz od odporności. Im starsze osoby, tym gorzej znoszą odrę, a jeśli ich odporność była osłabiona jeszcze przed chorobą, ryzyko wystąpienia powikłań drastycznie się zwiększa.

Najczęstszym powikłaniem po odrze jest zapalenie płuc, która – jako superinfekcja – występuje w wyniku dołączenia do infekcji wirusowej zakażenia bakteryjnego. Leczenie takiego zapalenia płuc jest trudne i znacznie obniża odporność. Innym powikłaniem jest zapalenie ucha środkowego.

Do groźniejszych powikłań należy zapalenie serca mięśniowego, zapalenie mózgu (0,1% zachorowań) oraz podostre stwardniające zapalenie mózgu – LESS. Choroba ta rozwija się przez około 10 lat po przejściu odry, objawia się neurologicznie –występują  niedowłady, zaburzenia mowy, upośledzenie psychiczne, aż w końcu odmóżdżenie i śmierć. Tylko 10% osób z LESS ma szansę na samoistne wyzdrowienie.

Aż 30% osób, które przeszły odrę cierpi na różnego rodzaju powikłania. Dlatego tak ważne są szczepienia, które chronią przede wszystkim osoby poddane szczepieniom oraz te, które nie mogą ze względów zdrowotnych takich szczepień przyjąć.