Zespół jelita wrażliwego – przyczyny, objawy i leczenie IBS

Zespół jelita drażliwego to choroba, o której nadal wiemy niewiele. Chociaż zmaga się z nią wiele osób, a jeszcze więcej jest niezdiagnozowanych, jej leczenie wymaga dużo czasu i samodyscypliny pacjenta. Dowiedz się, jakie są przyczyny i objawy zespołu jelita drażliwego oraz jak leczy się IBS.

IBS – przyczyny zespołu jelita wrażliwego

Zespół jelita drażliwego to choroba, która objawia się ostrym bólem brzucha i problemami gastrycznymi – wzdęciami, zaparciami, biegunkami lub obiema tymi dolegliwościami naprzemiennie. Dokładne przyczyny IBS nie są znane, choć upatruje się ich w zaburzeniach relacji osi mózg-jelito. Częstymi przyczynami zespołu jelita wrażliwego u poszczególnych pacjentów są przewlekły stres, zaburzenia depresyjno-lękowe i inne zaburzenia psychiczne. Oprócz nich do przyczyn IBS można zaliczyć zaburzenia w motoryce układu pokarmowego (nadwrażliwość trzewna), stan zapalny, infekcje pasożytnicze lub bakteryjne, zaburzenia mikroflory jelitowej (dyspioza), dieta oparta o szybko fermentujące węglowodany (FODMAP) i predyspozycje genetyczne.

Objawy zespołu jelita wrażliwego

Do głównych objawów zespołu jelita wrażliwego zaliczamy ostry ból brzucha (najczęściej po lewej stronie), wzdęcia, zaparcia i biegunki. Ponadto pacjenci mogą uskarżać się na refluks, częste odbijanie, wymioty, częstomocz, uczucie dyskomfortu, senność, chroniczne zmęczenie, bóle głowy, ból podczas stosunku u kobiet. Aby zdiagnozować zespół jelita wrażliwego, ostry ból brzucha musi pojawiać się co najmniej raz w tygodniu na przestrzeni 3 miesięcy, a towarzyszą mu zmiana częstotliwości wypróżnień oraz konsystencji stolca.

Ze względu na objawy współtowarzyszące, zespół jelita drażliwego mylony jest z celiakią, chorobą wrzodową, chorobą Leśniewskiego-Crohna, nowotworami, chorobami tarczycy i innymi schorzeniami. Do postawienia diagnozy konieczne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu, a także przeprowadzenie licznych badań – kolonoskopii, badania laboratoryjne krwi i moczu, badanie stolca, badanie serologiczne w kierunku celiakii. Często zalecane są dodatkowe badania – na pasożyty, gastroskopia, badanie hormonów, USG jamy brzusznej, badanie ginekologiczne u kobiet i inne badania, które pozwalają wykluczyć inne choroby.

Zespół jelita wrażliwego – leczenie

Ze względu na nikłą znajomość dokładnych przyczyn IBS, leczenie tej choroby nie należy do najłatwiejszych. Opiera się ono przede wszystkim na leczenie objawowym – w sporadycznych przypadkach, np. po stwierdzeniu zmian w anatomii układu pokarmowego, przeprowadza się operacje. Z reguły jednak zespół jelita wrażliwego leczy się poprzez wprowadzenie indywidualnej diety. Z początku wyklucza się wszystkie produkty FODMAP, czyli produkty łatwo fermentujące. W odpowiednich interwałach wprowadza się po kolei produkty FODMAP do diety, dokładnie obserwując reakcję organizmu i próbując ustalić, które produkty mu szkodzą. Do produktów FODMAP zaliczamy między innymi pieczywo pszenne i żytnie, nabiał z laktozą. Do niedawna wszystkim pacjentom, leczącym się na IBS, zalecano dietę bezglutenową, jednak coraz więcej lekarzy i dietetyków klinicznych od tego odchodzi. Przy nawracaniu objawów zespołu jelita wrażliwego niezwykle pomocne są krople lub tabletki IBESAN, które skutecznie łagodzą ból, a także przywracają równowagę w wypróżnianiu. Powszechnie stosuje się także mięte pieprzową, która sprzyja relaksacji mięśni gładkich. W leczeniu zespołu jelita wrażliwego stosuje się także leki antydepresyjne (TLPD) lub leki psychotropowe (SSRI), które mają za zadanie zwiększyć próg czucia trzewnego.

Ponadto w leczeniu zespołu jelita wrażliwego często konieczna jest zmiana stylu życia – wprowadzenie do codziennej aktywności ruchu pomaga usprawnić perystaltykę jelit. Nierzadko pacjentowi zaleca się także konsultację z psychologiem lub psychiatrą.

Zespół jelita wrażliwego nie jest groźną chorobą, choć niezwykle utrudniającą codzienne funkcjonowanie i może prowadzić do SIBO, innej choroby układu trawiennego. Osoby z IBS częściej biorą nieplanowane urlopy w pracy i zwolnienia lekarskie, rezygnują z podróży, a nawet wyjść z domu. Dzięki leczeniu objawy przestają się nasilać, a z czasem znacznie się zmniejszają. Przede wszystkim jednak z objawami IBS należy zgłosić się do lekarza, aby wykluczyć inne choroby układu trawiennego.